Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej

Wiosną 1940 roku sowieckie NKWD dokonało jednej z najtragiczniejszych zbrodni w historii Polski – masowego mordu na blisko 22 tysiącach obywateli naszego kraju. Wśród ofiar znaleźli się przede wszystkim oficerowie Wojska Polskiego, policjanci oraz przedstawiciele inteligencji – lekarze, nauczyciele, prawnicy i urzędnicy.

Jeńcy przetrzymywani w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie zostali zamordowani strzałem w tył głowy, a ich ciała spoczęły w masowych grobach m.in. w Katyniu, Miednoje, Charkowie i Bykowni. Decyzja o tej zbrodni zapadła 5 marca 1940 roku na najwyższych szczeblach władz Związku Sowieckiego.

Przez wiele lat prawda o Katyniu była ukrywana, a odpowiedzialnością za mord obarczano Niemców. Dopiero w 1990 roku władze ZSRR oficjalnie przyznały się do jego dokonania.

W 86. rocznicę tych wydarzeń, oddajemy hołd wszystkim ofiarom Zbrodni Katyńskiej. Pamięć o nich pozostaje ważnym elementem naszej historii i tożsamości narodowej.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 14 listopada 2007 roku poprzez aklamację przyjął uchwałę, która głosi:

W ramach corocznych obchodów organizowane są różnorodne akcje m.in. : Katyńskie Marsze Cieni, wystawy, konferencje naukowe, lekcje muzealne czy akcje społeczno-edukacyjne takie, jak organizowana przez Narodowe Centrum Kultury w związku z 86. rocznicą- „Pamiętam. Katyń 1940”. Symbolem tej akcji jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta pt. „Guziki”. To znak pamięci o ofiarach zbrodni katyńskiej i wyraz sprzeciwu wobec zakłamywania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii.

Przypomnijmy, że 25 maja 2023 roku w Orzyszu odbyły się Regionalne Obchody Dni Katyńskich. Uroczystości odbywały się w ramach programu edukacyjnego „Katyń… ocalić od zapomnienia”. Celem akcji było upamiętnienie niemal 22 tysięcy osób skrytobójczo zamordowanych i spoczywających w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Bykowni poprzez sadzenie Dębów Pamięci w myśl zasady ”jeden dąb, jedno nazwisko z listy katyńskiej”. Ta ogólnopolska akcja objęta Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy miała również za zadanie upowszechnianie wiedzy o Ofiarach Zbrodni Katyńskiej w kontekście społeczności lokalnych jak również aktywny przekaz historii Polski przez pryzmat jej wybitnych, znanych i nieznanych Obywateli. Tego dnia w trakcie uroczystości mieszając orzyską ziemię z przywiezioną- katyńską posadzono 25 Dębów Pamięci w ramach programu edukacyjnego „Katyń… Ocalić od zapomnienia” – pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Następnie w holu Ratusza Miejskiego w Orzyszu odbyła się prezentacja planszowej wystawy IPN „Zbrodnia Katyńska 1940. Zagłada polskich elit”.

Muzeum Wojska Wojskowości przyłączyło się do kampanii ”Pamiętam. Katyń 1940”. Jej założeniem jest ukazanie zbrodni katyńskiej  poprzez indywidualne i osobiste tragedie konkretnych ludzi. W materiałach edukacyjnych zaprezentowano losy ofiar oraz ich rodzin, ostatnie listy, pamiątki, tak by uświadomić, że w Katyniu i innych obozach zagłady zginęło nie dwadzieścia kilka tysięcy anonimowych oficerów, ale dwadzieścia kilka tysięcy konkretnych ludzi, z których każdy miał swoją własną historię.

Symbolem ofiar jest replika guzika z polskiego munduru oficerskiego odnalezionego w lesie katyńskim. Ten materialny dowód pamięci, będący „relikwią” odnalezioną w „dole śmierci” miał stać się, w założeniu i faktycznie stał się, znakiem pamięci o bohaterach tej straszliwej zbrodni. Dla organizatorów akcji inspiracją do wyboru właśnie tego symbolu, był wiersz Zbigniewa Herberta pt. „Guziki” dedykowany, przez autora, jednemu z zamordowanych.

Guziki
Zbigniew Herbert

(Pamięci kapitana Edwarda Herberta)

Tylko guziki nieugięte
przetrwały śmierć świadkowie zbrodni
z głębin wychodzą na powierzchnię
jedyny pomnik na ich grobie

są aby świadczyć Bóg policzy
i ulituje się nad nimi
lecz jak zmartwychwstać mają ciałem
kiedy są lepką cząstką ziemi

przeleciał ptak przepływa obłok
upada liść kiełkuje ślaz
i cisza jest na wysokościach
i dymi mgłą katyński las

tylko guziki nieugięte
potężny głos zamilkłych chórów
tylko guziki nieugięte
guziki z płaszczy i mundurów

Materiały informacyjne oraz filmy pochodzą z oficjalnej strony internetowej kampanii: https://pamietamkatyn1940.pl